ภาพประกอบชีวิตของศิลปินผู้ได้ชื่อว่า 'แวนโก๊ะเมืองไทย' ในนิทรรศการ "ผู้อยู่ในห้อง ก็อาจรู้โลกภายนอกได้" 100 ปี ชาตกาล สุเชาว์ ศิษย์คเณศ

    นิทรรศการ "ผู้อยู่ในห้อง ก็อาจรู้โลกภายนอกได้" 100 ปี ชาตกาล สุเชาว์ ศิษย์คเณศ สร้างประสบการณ์ในการรับชมนิทรรศการศิลปะที่พิเศษกว่าครั้งไหนๆ ด้วยการจัดแสดงผลงานที่สะท้อนให้เห็นถึงความเป็นศิลปะที่ไม่เสื่อมคลาย แต่กลับยิ่งทวีคุณค่าขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป จนถึงวิธีการร้อยเรียงประวัติชีวิตและการทำงานอันเข้มข้นของศิลปินผ่านภาพประกอบจากศิลปินรุ่นใหม่ ที่ใช้ศิลปะเล่าเรื่องของศิลปินได้อย่างร่วมสมัย
    ถือเป็นการจัดแสดงผลงานศิลปะของ สุเชาว์ ศิษย์คเณศ ครั้งสำคัญที่ครอบคลุมผลงานตั้งแต่ยุคแรกจนยุคหลัง ของศิลปินไทยระดับตำนานผู้ถูกเรียกขานว่าเป็น 'แวนโก๊ะเมืองไทย' ประกอบกับผลงานที่อยู่ร่วมยุคสมัยเดียวกับเขา โดยศิลปินผู้เป็นครูที่ถ่ายทอดความรู้ด้านศิลปะให้สุเชาว์อีก 2 ท่าน ได้แก่ เฉลิม นาคีรักษ์ และ ทวี นันทขว้าง 
    นอกจากนั้นนิทรรศการครั้งนี้ยังได้ศิลปินรุ่นใหม่ 5 ราย ได้แก่ 3PUCK, Lychee Chai, OLE, Palim และ Pi-Near มาวาดภาพประกอบที่บอกเล่าช่วงชีวิตและเหตุการณ์สำคัญของ สุเชาว์ ศิษย์คเณศ ตั้งแต่วัยเยาว์จนวาระสุดท้ายของชีวิตไว้อย่างร่วมสมัย ฉายให้เห็นภาพศิลปินผู้หนึ่งที่รักศิลปะหมดหัวใจ แต่ชะตาก็พาให้เขาต้องจมอยู่กับความหม่นเศร้าตลอดชีวิต ก่อนที่ผลงานจะได้รับการยอมรับและมีมูลค่าสูงในตอนที่ไม่มีชีวิตอยู่แล้ว
15 พฤศจิกายน 2469 ถึง 15 พฤศจิกายน 2569
    บิดา-มารดาของ สุเชาว์ ศิษย์คเณศ เป็นชาวจีนที่เดินทางจากจีนแผ่นดินใหญ่มายังประเทศไทยเพื่อหาหนทางทำมาหากินที่ย่านบางคอแหลม มีลูกสาวคนโตหนึ่งคน แล้วให้กำเนิดลูกชายคนเล็กชื่อ ซิวเจียง แซ่หยิ่ม เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2469 ก่อนที่ต่อมา เด็กชายซิวเจียงจะเปลี่ยนชื่อเป็น สุเชาว์ ศิษย์คเณศ ด้วยความรักที่มีต่อศิลปะ แล้วเลือกมีชีวิตเป็นศิลปินจนวันสุดท้ายของชีวิต แม้ว่าจะเส้นทางสายศิลปะนั้นจะยากลำบากสักเพียงใด
    ในวาระ 100 ปี ชาตกาล สุเชาว์ ศิษย์คเณศ วันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 นี้ ท่าพิพิธภัณฑ์ และ happening ร่วมกันจัดนิทรรศการ "Enclosed - Enlightened: ผู้อยู่ในห้อง ก็อาจรู้โลกภายนอกได้" เปิดให้เข้าชมเป็นวันแรก ณ ท่าพิพิธภัณฑ์ โครงการท่าช้าง วังหลวง ผลงานชิ้นจริงของศิลปินเอ็กเพรสชันนิสต์ ผู้มีแนวทางการสร้างสรรค์ผลงานหม่นเศร้า บอกเล่าภาวะอารมณ์และเรื่องราวชีวิตส่วนตัวผ่านสีและสัญลักษณ์ไว้ในผลงานอย่างเข้มข้นและงดงาม รูปทรงที่ดูเรียบง่าย บรรจุรายละเอียดของการใช้สีและฝีแปรงเป็นสิ่งที่ผู้ชมต้องมาเห็นด้วยตาจึงจะเข้าใจ
    นอกจากผลงานของ สุเชาว์ ศิษย์คเณศ แล้ว ส่วนจัดแสดงภาพประกอบชีวิตของเขาที่สร้างสรรค์โดย 5 ศิลปินรุ่นใหม่ ยังพาให้ผู้ชมไปทำความรู้จักกับแต่ละช่วงชีวิตที่สำคัญของศิลปิน ตั้งแต่วัยเยาว์จนถึงช่วงบั้นปลายชีวิต ซึ่งเมื่อรับชมผลงานในส่วนนี้ แล้วย้อนกลับไปชมผลงานของสุเชาว์อีกครั้ง จะยิ่งเข้าใจเหตุผลที่ศิลปินชอบที่จะวาดภาพบ้าน สัญลักษณ์ต่างๆ ที่อยู่ในภาพ และสัมผัสถึงความรู้สึกที่เขาถ่ายทอดไว้ในผลงานแต่ละชิ้นได้อย่างลึกซึ้ง
    บทความนี้จะพาคุณไปพบกับเรื่องราวชีวิตของสุเชาว์ ที่เล่าผ่านสายตาและผลงานของนักวาดรุ่นใหม่ 5 คนซึ่งมีโอกาสได้ศึกษาชีวิตของศิลปินชั้นครูคนนี้ แล้วถ่ายทอดออกมาเป็นภาพวาด
วัยเยาว์ของเด็กชาย ซิวเจียง แซ่หยิ่ม
บทที่ 1: วัยเยาว์
โดย Pi-near (พิแน) หรือ แพร-ณิชาพร จิรพงศานานุรักษ์
    แพรพูดถึงโอกาสที่ได้ร่วมจัดแสดงผลงานครั้งนี้ว่า 
    "มันเป็นความรู้สึกตื่นเต้นและไม่คิดว่าจะได้แสดงงานร่วมกับศิลปินรุ่นใหญ่หลายๆ คน มันเป็นประวัติศาสตร์ และเป็นเรื่องราวของคนที่สำคัญต่อแวดวงศิลปะเป็นอย่างมาก"
    เธอนำแรงบันดาลใจที่ได้รับจากเรื่องราววัยเด็กของสุเชาว์ ซึ่งผ่านความยากลำบากเกินจินตนาการของเด็กชาย หลังจากพ่อและแม่เดินทางกลับเมืองจีน แล้วไม่ได้รับข่าวคราวจากพวกเขาอีกเลย จนสองพี่น้องต้องกลายเป็นเด็กกำพร้า ดิ้นรนอยู่กันตามลำพังที่เมืองไทย พี่สาวผู้ขยันขันแข็งและเคยช่วยพ่อแม่ทำงานมาตั้งแต่เด็ก จึงต้องทำงานหนักรับหน้าที่ดูแลน้องชายเพียงคนเดียว พยายามส่งเสียให้น้องชายได้เรียนหนังสือที่โรงเรียนอัสสัมชัญ บางรัก ซึ่งถือเป็นโรงเรียนชื่อดังในสมัยนั้น ด้วยความหวังว่าน้องชายจะมีโอกาสในชีวิตที่ดีขึ้น 
    ถึงการใช้ชีวิตจะยากลำบาก ต้องทำงานหาเช้ากินค่ำ อดมื้อกินมือ แต่ ซิวเจียง แซ่หยิ่ม ผู้ชอบวาดรูปมากจนไม่อยากทำอย่างอื่น แล้วยึดมั่นที่จะทำงานศิลปะอย่างจริงจัง ก็ยังมีพี่สาวคอยสนับสนุนอยู่เคียงข้าง จนเมื่ออายุ 20 ปี จึงเปลี่ยนชื่อเป็น สุเชาว์ ศิษย์คเณศ

    "แพรได้โจทย์เป็นเรื่องวัยเยาว์ของอาจารย์สุเชาว์ ซึ่งจะไม่ได้มีภาพชีวิตหรือผลงานให้เห็นมากนัก แต่จะเป็นเรื่องเล่าของการเฝ้าคอย การพลัดพรากจากพ่อแม่ และการเติบโตมากับพี่สาว เราอยากตีความให้มันเรียบง่ายที่สุด และสื่อสารอย่างตรงไปตรงมา เหมือนภาษาของเด็กคนหนึ่ง จนกลายมาเป็นภาพเด็กชายผู้เฝ้ารอ ที่กำลังรอการกลับมาของเรือสำเภา อีกภาพก็เล่าถึงความสัมพันธ์ระหว่างพี่สาวและน้องชายที่ขัดสน ลำบาก โดยจะเล่าผ่านข้าวของเครื่องใช้ และก้างปลา ซึ่งเป็นสิ่งที่อาจารย์มักใช้เล่าถึงความยากลำบาก"

    "ตัวแพรเองก็เป็นคนหนึ่งที่สนิทกับคนที่บ้าน และให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์มากๆ เรื่องราวของอาจารย์ทำให้เรานึกถึงช่วงเวลาที่ทุกคนเป็นเด็ก ครอบครัวเป็นพื้นฐานที่สำคัญมากๆ พอเป็นการต่อสู้ดิ้นรนด้วยตัวคนเดียว มันก็ค่อนข้างยากสำหรับเด็กคนหนึ่ง แต่มันก็มีความแข็งแกร่งและเข้มแข็งอยู่ในนั้น พอเราเติบโตมาสิ่งเหล่านี้ก็มักจะยังอยู่ในชีวิต จนวันหนึ่งก็ถูกนำมาเล่าผ่านงานศิลปะในตอนที่อาจารย์โตแล้ว มันเป็นเหมือนสิ่งที่ยังอยู่ในใจ แม้เวลาจะผ่านไปนานแค่ไหนก็ตาม" 
    แพรยังพูดถึงความรู้สึกเมื่อได้เห็นผลงานจริงของสุเชาว์ไว้ว่า 
    "งานของอาจารย์จริงใจมากๆ บางภาพเราอาจจะไม่เข้าใจเรื่องราวทั้งหมด แต่มันมีพลังบางอย่างที่ส่งถึงเรา การได้เห็นงานกับตามันดีมากๆ ค่ะ เราได้เห็นชีวิต เห็นตัวตน เห็นความรู้สึก ผ่านลายเส้น ดีเทลต่างๆ ที่อาจารย์ตั้งใจสื่อสารออกมา"
ลูกศิษย์กับอาจารย์
บทที่ 2: อาจารย์ศิลป์
โดย Lychee Chai หรือ ลิ้นจี่-วนบุษป์ ชัยประกอบ
    Lychee Chai บอกเล่าช่วงเวลาการเรียนศิลปะ นับตั้งแต่ที่สุเชาว์ฝึกฝนการวาดภาพด้วยตนเอง จนกระทั่งได้พบกับ เฉลิม นาคีรักษ์ ศิลปินสีน้ำผู้มีชื่อเสียงที่เป็นอาจารย์อยู่ที่โรงเรียนเพาะช่าง แล้วจึงได้พบกับ ทวี นันทขว้าง ศิลปินอีกรายที่เป็นผู้ถ่ายทอดเทคนิคการใช้สีน้ำมันให้เขา การที่สุเชาว์ได้รับโอกาสเรียนรู้ศิลปะ ก็ยิ่งทำให้เขาคลั่งไคล้และทุ่มเทกับการฝึกวาดภาพยิ่งกว่าเดิม
    ด้านพี่สาวที่แม้จะไม่เห็นด้วยกับการเป็นศิลปิน แต่เมื่อเห็นว่าเขารักศิลปะก็พยายามสนับสนุนให้ได้เรียนต่อด้านศิลปะอย่างที่น้องชายต้องการ เธอเป็นคนหาเงินส่งเขาเรียนต่อที่มหาวิทยาลัยศิลปากร จนสุเชาว์ได้เป็นศิษย์ของ ศาสตราจารย์ ศิลป์ พีระศรี สมกับที่ตั้งใจ แม้จะไม่มีเงินพอสำหรับค่าเดินทางและค่าข้าว เขาก็เดินจากบ้านที่บางคอแหลมมาที่ศิลปากรทุกวัน
    เธอพูดถึงความรู้สึกที่ได้ร่วมจัดแสดงงานร่วมกับเพื่อนๆ ศิลปินว่า "ส่วนตัวรู้สึกดีใจที่ได้จัดแสดงผลงานในท่าพิพิธภัณฑ์ และได้ถ่ายทอดเรื่องราวของศิลปินเอกเพรสชั่นนิสม์ชั้นครูของเมืองไทย ยิ่งได้เห็นรายชื่อของศิลปินที่มาร่วมงานกัน ก็เป็นคนที่เราชื่นชมอยู่แล้วด้วย"
    "ผลงานของเราเล่าเรื่องชีวิตของอาจารย์สุเชาว์ ในช่วงที่เขาได้รู้จักกับศิลปินคนอื่นๆ คือ อาจารย์ ทวี นันทขว้าง และ อาจารย์เฉลิม นาคีรักษ์ เป็นภาพของอาจารย์ที่กำลังทำงานศิลปะท่ามกลางบรรยากาศของลายเส้นจากอาจารย์ทั้งสองคน โดยมีสายน้ำเป็นพื้นหลัง ซึ่งเราเปรียบเป็นหมือนช่วงเวลาที่อาจารย์ได้เรียนวาดรูปสีน้ำและสีน้ำมัน
    "อีกภาพเป็นช่วงที่อาจารย์สุเชาว์ได้เข้าเรียนมหาวิทยาลัยศิลปากร และได้เรียนกับอาจารย์ศิลป์ พีระศรี เราเปรียบอาจารย์ศิลป์ เป็นเหมือนพลังและต้นแบบที่ทำให้อาจารย์สุเชาว์มีแรงใช้ชีวิตและสร้างงานศิลปะ และเดินเท้าจากบางคอแหลมมาถึงศิลปากรเพื่อเข้าเรียนทุกวัน โดยภาพนี้จะมีการใช้เทคนิคเส้นสีเหลี่ยมเล็กๆ ที่เป็นเอกลักษณ์ของงานอาจารย์สุเชาว์ ผสมผสานกับวิธีวาดรูปแบบ Pencil Etching ของเราค่ะ"
    หลังจากรับรู้เรื่องราวของสุเชาว์ ลิ้นจี่ก็ได้รับแรงบันดาลใจในการทำงานศิลปะกลับมาไม่น้อย 
    "ในยุคที่มีโซเชียลมีเดีย เรามักจะคิดว่างานศิลปะต้องสวย ต้องเร็ว และต้องมีชื่อเสียงภายในช่วงเวลาไม่กี่ปี แต่จริงๆ แล้ว มันใช้เวลาในการเติบโตและฝึกฝนมากกว่านั้น อาจารย์สุเชาว์จึงเป็นเหมือนแรงบันดาลใจที่ทำให้เราอยากทำงานศิลปะต่อไป เพราะถึงแม้อาจารย์จะเจออุปสรรคมากมาย ทั้งด้านการเงิน การเดินทาง แต่เขาก็ไม่เคยย่อท้อ เพราะในใจของเขามีศิลปะอยู่เสมอ"
รางวัลที่ได้รับคือจุดเปลี่ยนที่มุ่งมั่นให้เป็นศิลปิน
บทที่ 3: ชีวิตเปลี่ยน
โดย OLE หรือ โอเล่-อนุสรณ์ ผสมกิจ
    OLE นำจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้สุเชาว์ยืนยันว่าจะเป็นศิลปินเต็มตัว มาตีความและถ่ายทอดช่วงชีวิตก่อนเข้าเรียนที่มหาวิทยาลัยศิลปากร เมื่อเขาส่งผลงานศิลปะเข้าร่วมประกวดในงานแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2496 โดยผลงานของเขาเป็นภาพบ้านที่มีต้นไม้ไหม้ไฟสีดำอยู่ด้านหน้า มีการตัดเส้นเพื่อเน้นรูปทรงต่างๆ ขณะเดียวกันก็ถ่ายทอดความโดดเดียวและความเศร้าอยู่ในนั้น แล้วเขาก็ได้รับรางวัลเกียรตินิยมเหรียญเงิน เมื่อได้รับคำชมจาก ทวี นันทขว้าง ก็รู้สึกภูมิใจและเชื่อมั่นว่าเขาต้องเข้าศิลปากรให้ได้ เพื่อเดินหน้าทำงานศิลปะต่อไป
    หลังจากจบอนุปริญญาที่ศิลปากร สุเชาว์ได้งานเป็นอาจารย์วิชาศิลปะที่โรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งเขาก็มีความสุขกับการสอนศิลปะเด็กๆ แต่ไม่อาจต้านความรู้สึกที่อยากเป็นศิลปินได้ จึงตัดสินใจลาออกไปเช่าห้องเล็กๆ ทำงานศิลปะแบบเต็มตัว
    โอเล่พูดถึงการตีความเรื่องราวชีวิตและการทำงานของสุเชาว์ไว้ว่า
    "ผมเล่าเรื่องชีวิตวัยหนุ่มของอาจารย์ ช่วงชีวิตที่เขาเริ่มทำงานศิลปะและได้รางวัลจากการประกวดงานศิลปกรรมแห่งชาติ โดยผมนำภาพของอาจารย์มาตีความใหม่ โดยยังคงเอกลักษณ์ของบ้านสีเหลืองท่ามกลางท้องฟ้าสดใส และภายในจะมีต้นไม้สีดำอยู่ในนั้น ผมคิดว่าต้นไม้ต้นนั้นเปรียบเหมือนความรู้สึกภายในของอาจารย์ที่มันแสดงออกมา มือที่ถือต้นไม้แทนความยากลำบากในชีวิตที่เขาถือไว้ ส่วนท้องฟ้าสดใสก็แทนช่วงเวลาของอาจารย์ที่เริ่มมองหาความอิสระในการทำงาน เป็นช่วงเวลาที่กำลังจะเบ่งบานหลังจากอยู่ในพื้นที่คับแคบมานาน"
    การได้ร่วมสร้างสรรค์ผลงานในนิทรรศการ ได้ทำความรู้จักกับชีวิตและการทำงานศิลปะของสุเชาว์ ทำให้เขาพบว่า เรื่องราวของศิลปินมีจุดร่วมกับชีวิตของเขาเช่นกัน
    "สำหรับคนทำงานศิลปะ พื้นที่เป็นสิ่งสำคัญในการทำงาน การอยู่ในพื้นที่ที่คับแคบ อึดอัด หรือการมองหาพื้นที่ใหม่ๆ ที่สบายในการทำงาน เป็นสิ่งที่ศิลปินหลายคนมองหาอยู่เสมอ เหมือนที่อาจารย์สุเชาว์มองหาบ้าน มองหาพื้นที่ทำงานใหม่ๆ สิ่งนี้มันโดนใจ และค่อนข้างคล้ายกับชีวิตของผมเองด้วย เพราะทุกวันนี้ผมก็ทำงานในพื้นที่เล็กๆ เหมือนกัน"
โอเล่อธิบายสิ่งที่เป็นองค์ประกอบในภาพ เป็นครูศิลป์ ไว้ว่า "ส่วนอีกภาพ ผมเล่าเรื่องความเป็นครูของอาจารย์สุเชาว์ ผมเปรียบการสอนของอาจารย์เป็นการสอนผ่านความยากลำบากในชีวิต จะมีหนังสือที่เป็นต้นไม้ไหม้สีดำอยู่ด้วย ประกอบกับคนและสัญญะอื่นๆ ในภาพ" 

    "เป็นเรื่องที่ดีมากครับที่ประเทศไทยมีการนำชีวิตของศิลปินมาเล่าในแบบนี้ เพราะช่วงชีวิตของการทำงานศิลปะ มันมีเรื่องราวต่างๆ มันมีวัตถุดิบมากมายที่จะนำมาแสดง พอได้รู้จักเรื่องราวของอาจารย์สุเชาว์ ทำให้เรามองย้อนมาที่ชีวิตของตัวเองด้วย โดยเฉพาะมุมของการทำงานที่ยากลำบาก การเติบโตที่ยากลำบาก จนแสดงออกมาผ่านงานศิลปะ"
    นิทรรศการ 'ผู้อยู่ในห้อง ก็อาจรู้โลกภายนอกได้' จึงนับเป็นการส่งต่อแรงบันดาลใจจากศิลปินสู่ศิลปินอีกรุ่นอย่างแท้จริง
บ้านที่ติดค้างอยู่ในฝันของศิลปิน
บทที่ 4: ฝันของคนใฝ่บ้าน
โดย 3PUCK หรือ หมู-ไตรภัค สุภวัฒนา
    การใช้ชีวิตที่ยากลำบากของสุเชาว์ หลังจากลาออกจากอาชีพครูศิลปะมาอยู่ห้องเช่าเล็กๆ เป็นแรงบันดาลใจให้ 3PUCK นำมาวาด ซึ่งนอกเหนือจากความรักและความทุ่มเทต่อการทำงานศิลปะแล้ว เขายังชอบอ่านหนังสือเกี่ยวกับพุทธปรัชญา แนวคิดของลัทธิเต๋าและเซ็น ดังนั้นแม้ว่าเขาจะทำงานวาดรูปขายให้แกลเลอรี่ วาดภาพมอบให้เพื่อนๆ และไม่ค่อยมีรายได้นัก เขาก็นำคติเต๋าที่ว่า 'ผู้อยู่ในห้อง ก็อาจรูปโลกภายนอกได้' มาใช้ปลอบใจตัวเอง
    สุเชาว์มักจะวาดภาพบ้าน แมว ก้างปลา ทิวทัศน์ชนบท ที่ดูเศร้าและหม่นหมอง ซึ่งสะท้อนมาจากชีวิตที่ยากลำบากและฝันที่ไม่เป็นจริงของเขา ทั้งความหิว ความโดดเดี่ยว และความฝันที่อยากมีบ้านเป็นของตัวเอง เพราะเขาและพี่สาวไม่เคยมีบ้าน ต้องเช่าบ้านและย้ายที่อยู่ไปเรื่อยๆ ช่วงเรียนมหาวิทยาลัยก็อาศัยบ้านเพื่อนอยู่ แม้จะเช่าห้องทำงานศิลปะ แต่ก็ยังมีชีวิตที่ยากลำบากอยู่
     3PUCK ศึกษาเรื่องราวของสุเชาว์รวมถึงตามไปชมงานของเขาก่อนที่จะวาดภาพประกอบชีวิตช่วงนี้ออกมา 
    "ผมพยายามเลือกช่วงชีวิตที่ใกล้เคียงกับตัวผม คิดว่าน่าจะสื่อความรู้สึกได้ดี จึงเลือกช่วงวัยทำงานของอาจารย์มาเล่า หลังจากนั้น เราก็ไปตามดูงานของอาจารย์ อ่านเรื่องราวของเขา ก็ยิ่งทำให้เราอินกับงานครั้งนี้มากๆ"
    "ผมแบ่งช่วงเวลาที่อาจารย์มุ่งมั่นในการทำงานออกเป็น 2 ภาพ ภาพแรกคือ ช่วงที่เขาทำงานอยู่ในห้องแคบๆ ไม่ค่อยได้ออกไปไหน ประกอบกับประโยคหนึ่งจากลัทธิเต๋าที่อาจารย์เคยพูดไว้ว่า 'ผู้อยู่ในห้องก็สามารถล่วงรู้โลกภายนอกได้' คำนี้มันกระทบจิตใจของผมมาก จึงอยากจำลองความรู้สึกนั้นออกมา เลยวาดเป็นรูปอาจารย์อยู่ในห้องเล็กๆ และมีรูเล็กๆ ส่องแสงสว่างเข้ามาที่งานของเขา 
    "ขณะที่อีกภาพเป็นตัวแทนความรู้สึกของอาจารย์ จะเห็นว่างานของอาจารย์มีรูปบ้านเยอะมาก เพราะเขาอยากมีบ้าน เราอยากหยิบความรู้สึกนี้มาเล่า และแทนสัญญะว่า บ้านหลังนี้ถูกสร้างด้วยชิ้นส่วนของอุปกรณ์ศิลปะต่างๆ อย่าง ดินสอ พู่กัน เฟรมภาพ ซ่อนอยู่ในโทนสีและการจัดงานแบบรูปคลาสสิกของอาจารย์ แล้วก็แอบซ่อนคาแรกเตอร์ของเราไว้ในเฟรมด้วย" 
    3PUCK เล่าว่าเขาชมนิทรรศการที่ท่าพิพิธภัณฑ์บ่อยๆ เพราะอยู่ใกล้มหาวิทยาลัย "เราได้เห็นงานชั้นครูหลายชิ้นเลย เรารู้สึกว่า การได้หยิบงานและชีวิตของอาจารย์สุเชาว์มาเล่าและตีความใหม่ ก็เป็นอีกงานที่ตื่นเต้นมากๆ ครับ" 
    ขณะเดียวกันเขาก็เคยเห็นผลงานของสุเชาว์ แต่ไม่เคยรู้เรื่องราวชีวิตของศิลปินคนนี้มาก่อน เมื่อมีโอกาสได้ทำความรู้จักกับประวัติและได้ร่วมสร้างสรรค์งานเพื่อจัดแสดงในนิทรรศการ "ผู้อยู่ในห้อง ก็อาจรู้โลกภายนอกได้" จึงมีมุมมองในผลงานของศิลปินเปลี่ยนไป
    "พอเราได้รู้เบื้องลึกเบื้องหลัง และมีโอกาสได้มาดูงานอีกครั้ง ความรู้สึกมันเปลี่ยนไปเลย บางอย่างเรามองมันอยู่นาน แล้วเห็นเลยว่า ชีวิตในตอนนั้นของเขาลำบากขนาดนี้เลยนะ ที่เคยสงสัยว่า ทำไมบางภาพใช้สีน้อยจัง ตอนนั้นเขาคงจะลำบากมาก จริงๆ เขาอาจจะอยากใช้สีเยอะกว่านี้ แต่มันได้แค่นี้ ทำให้เรายิ่งอินกับภาพยิ่งขึ้น
    "ทุกคนควรมาดูใกล้ๆ มันแตกต่างจากที่เราเห็นในจอคอม ฝีแปรง ความหนาของเนื้อสี เป็นสิ่งที่จอคอมพิวเตอร์เก็บรายละเอียดได้ไม่หมด ทุกคนต้องมาเห็นด้วยตาตัวเองสักครั้งครับ" 
เมื่อผลงานได้รับการยอมรับในบั้นปลายชีวิต
บทที่ 5: การแสดงงานครั้งสุดท้าย
โดย Palim หรือ ปาล์ม-วิชชุตา ลิมปณะวัสส์
    สุเชาว์ทำงานศิลปะในฐานะศิลปินอิสระแต่ไม่เคยประสบความสำเร็จ ภาพของเขาที่เต็มไปด้วยอารมณ์หม่นเศร้า สะท้อนความรู้สึกและสภาวะจิตใจอย่างตรงไปตรงมา ไม่ใช่แนวทางของผลงานที่จะขายได้ในยุคสมัยนั้น เมื่อเขาส่งภาพไปตามแกลเลอรี่ก็ขายไม่ค่อยได้ จนกระทั่ง พีระ ดิษฐบรรจง พนักงานสถานฑูตผู้สนใจงานศิลปะและเป็นนักสะสม พบงานของเขาในแกลเลอรี่จึงซื้อไว้ แล้วตามหาผลงานภาพวาดของสุเชาว์มาเก็บสะสมหลายชิ้น กระทั่งได้พบกับศิลปินตัวจริงก็ยิ่งชื่นชม ถือเป็นผู้สนับสนุนคนสำคัญของสุเชาว์คนหนึ่ง
    ตลอดระยะเวลาในการเป็นศิลปิน เขาได้รางวัลเกียรตินิยมเหรียญเงินในงานแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ 2 ครั้ง คือ พ.ศ. 2496 และ พ.ศ. 2526 สุเชาว์ยังไม่เคยจัดแสดงนิทรรศการเดี่ยวของตัวเองเลยสักครั้ง จนกระทั่งภัณฑารักษ์ห้องสมุดเนียลสัน เฮย์ส (Neilson Hays Library) มีโอกาสเห็นผลงานของสุเชาว์ที่บ้านของพีระ จึงนำผลงานของเขามาจัดนิทรรศการเดี่ยวเป็นครั้งแรกที่ ห้องสมุดเนียลสัน เฮย์ส ทำให้ผลงานของสุเชาว์ได้รับการยอมรับและเป็นที่รู้จักมากขึ้น 
     Palim เป็นผู้ถ่ายทอดช่วงเวลาที่สุเชาว์เริ่มประสบความสำเร็จ ไปจนถึงการจัดแสดงนิทรรศการครั้งสุดท้าย ที่สุเชาว์เตรียมผลงานชุดใหม่ที่ใช้สีน้ำเงินเป็นหลัก แต่ด้วยปัญหาสุขภาพที่หนักจนต้องเข้าโรงพยาบาล เพื่อนฝูงจึงช่วยกันรวบรวมผลงานเพื่อจัดแสดงนิทรรศการเดี่ยวครั้งสุดท้ายของเขา โดยสุเชาว์เดินทางมาชมงานทั้งๆ ที่นอนอยู่บนเตียงผู้ป่วย ล้อมรอบด้วยพยาบาล เพื่อนศิลปิน และนักสะสมที่ชื่นชมผลงานของเขา จากนั้นไม่นานสุเชาว์ก็จากไป และมีผู้ต้องการเก็บสะสมผลงานของเขามากขึ้น ผลงานของเขาที่เคยขายได้แค่หลักร้อยถึงหลักพันกลับขายได้ในมูลค่าสูงถึงหลักล้าน และมีมิจฉาชีพทำผลงานปลอมออกมาเป็นจำนวนมาก
    "เราได้รับโจทย์เป็นช่วงสุดท้ายในชีวิตของอาจารย์สุเชาว์ โดยถ่ายทอดเป็น Golden Hour และ Blue Hour สองช่วงเวลาในชีวิตของอาจารย์สุเชาว์ที่น่าจดจำ สำหรับภาพแรกเป็นช่วงที่ชีวิตของอาจารย์สุเชาว์อาจไม่ได้สมบูรณ์พร้อม แต่มีใครบางคนคอยซัพพอร์ตและมองเห็นความงามในงานศิลปะของเขา ส่วน Blue Hour เป็นช่วงเวลาที่อาจารย์สุขภาพไม่แข็งแรง แต่ก็มีโอกาสได้จัดแสดงนิทรรศการของตัวเองเป็นครั้งแรก เป็นช่วงเวลาที่แม้จะเศร้า แต่ก็สวยงามและน่าจดจำ"
    เธอเล่าถึงแนวทางการทำงานที่นำมาใช้ในการสร้างสรรค์ภาพวาดไว้ว่า
    "ถึงเรากับอาจารย์จะเป็นศิลปินที่ใช้โทนสีคล้ายๆ กัน แต่เราคิดว่า อาจารย์สุเชาว์เป็นคนใช้สีสดและกล้าใช้แปรงโดยไม่ดรอปสี ซึ่งต่างจากตัวเราที่จะใช้สีโทนอ่อนกว่า แต่การทำงานครั้งนี้ ทำให้เรามีโอกาสได้ลองใช้สีสดๆ คล้ายกับอาจารย์ โดยเฉพาะในมุมของภาพวาดของอาจารย์ เราก็มีการใช้โทนสีของอาจารย์มารวมกับในภาพด้วย"

    Palim บอกว่าการได้รู้เรื่องราวของสุเชาว์ทำให้เธออยากร่วมโปรเจกต์นี้มากๆ "เราเห็นความเป็นตัวของตัวเองในภาพของอาจารย์ ไม่ชอบหมาก็ไม่วาดหมา จะวาดแมวอย่างเดียว เขาวาดแค่เฉพาะสิ่งที่กระทบกับจิตใจเขา มันเป็นเรื่องที่น่าประทับใจในฐานะศิลปินค่ะ"

    ศิลปินที่เติบโตมาด้วยความหม่น ได้รับการดูแลและสนับสนุนจากพี่สาวที่เป็นคนในครอบครัวเพียงคนเดียว จนมีโอกาสเรียนศิลปะตามความฝัน หากแต่ชีวิตในฐานะศิลปินของเขายังคงจมดิ่งกับความเศร้าแสนลำบาก ก่อนที่ชื่อเสียงจะทะยานขึ้นหลังจากเสียชีวิตแล้วของศิลปินไทยผู้นี้ ถูกเรียบเรียงไว้อย่างกลมกล่อมใน นิทรรศการ 'Enclosed - Enlightened: ผู้อยู่ในห้อง ก็อาจรู้โลกภายนอกได้' 100 ปี ชาตกาล สุเชาว์ ศิษย์คเณศ จัดโดยความร่วมมือระหว่าง ท่าพิพิธภัณฑ์ และ happening ซึ่งจัดแสดงตั้งแต่วันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 - 31 มกราคม 2570

ดุสิตา อิ่มอารมณ์

นักเขียน ผู้ใช้พื้นที่ในเวลาว่างไปกับการอ่านหนังสือ ดูหนัง ฟังเพลง ขี่จักรยาน อ่านการ์ตูน เล่นเลโก้ ฯลฯ โดยเชื่อเต็มหัวใจว่าเวลาที่หมดไปกับความรื่นเริงนี้สามารถเติมเต็มชีวิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นภัส วิบูลย์พนธ์

ช่างภาพและนักประสานงานเจ้าระเบียบที่อัพสกิลความละเอียดขึ้นทุกปี กำลังใช้เวลากับเพื่อนสนิทที่ชื่องานเขียนและภาพถ่ายไปพลางๆ ระหว่างรอแก่ไปเจอฝันเล็กจิ๋วอย่างการนั่งชมต้นไม้ในสวนหลังบ้านของตัวเองบนเก้าอี้โยกกับหมาซักหนึ่งตัว